Лабораториялык иштер


Бөлүм1. Механика жана термодинамика

№8 Лабораториялык иш
Жылуулук өткөрүмдүүлүк

Башкы бет Киришүү №0 Каталар теориясы №1 Өлчөө №2 Векторлорду кошуу №3 Эркин түшүүнүн ылдамдануусу №4 Ньютондун II закону №5 Горизонтко бурч боюнча ыргытылган нерсенин кыймылы №6 Борборго умтулуучу күч №7 Резонанс түтүгү №8 Жылуулуктан кеңейүү №9 Жылуулук өткөрүмдүүлүк Бөлүм 2.Электр жана магнетизм

ИШТИН ТАРТИБИ:

 

1. Бөлмө температурасындагы жез түтүгүнүн узундугун (L) өлчөгүлө. Түтүктүн бир учундагы штифттин ички кырынан баштап (8.1-сүрөт), экинчи учундагы штифттин ички кырына чейинки аралыкты өлчөгүлө. Жыйынтыкты 8.1-таблицага жазгыла.

2.    Таянычка 8.2.-сүрөттө көрсөтүлгөндөй кылып жез түтүгүн орноткула. Түтүктүн аягындагы штифт таянычка бурама менен бекитилет. Түтүктүн башындагы штифт микрометрдин пружиналуу учуна тийип тургандай кылып орнотулат.

3.    Термистор менен түтүктүн ортосунда максималдуу контакт болушу үчүн, 8.2.-сүрөттө көрсөтүлгөндөй термисторду түтүктүн огун бойлото жайгаштырып, түтүктөгү бурама менен бекиткиле.

 

 

 

4.     Омметрдин учтарын таянычтын борборундагы THERMISTOR деген жазуунун жанындагы туташтыруу чекиттерине туташтыргыла.

5.    Бөлмө температурасындагы термистордун каршылыгын өлчөп, ал чоңдукту (Rбөлмө) 8.1-таблицага жазгыла.

6.    Жез түтүгүнүн бир учуна буу генераторун бекитүү үчүн атайын шлангды пайдалангыла. Буу генераторун түтүктүн микрометрден алыскы учуна туташтыргыла.

7.    Таянычтын бир учун китеп же жыгач брусогунун жардамы менен бир нече сантиметрге көтөрүп, түтүктүн ичине буунун кирүүсүн жогорулатууга болот. Бул түтүктүн ичиндеги конденсирленген суунун сыртка агып чыгуусуна алып келет. Сыртка агып чыккан сууну топтоо үчүн түтүктүн экинчи учунун тушуна идиш койгула.

8.    Микрометрдин узун индикатордук жебесин нөлгө алып келгиле. Түтүк кеңейе баштаганда индикатордук жебе саат жебесине каршы багыт боюнча кыймылдай баштайт.

9.    Буу генераторун иштеткиле. Буу кире баштаганда микрометр менен омметрдин көрсөтүүлөрүнүн өзгөрүшүн байкагыла. Термистордун каршылыгы турактуу болгондо гана анын көрсөтүүсүн (Rысык) 8.1-таблицага жазгыла. Ошондой эле микрометрдин жебесинин жылышы боюнча түтүктүн канча узундукка кеңейгендигин (L) аныктап жазгыла (микрометрдин көрсөтүүсүнүн ар бир бөлүккө өсүшү түтүктүн 0,01mm кеңейишине эквиваленттүү). Микрометрдин көрсөтүүсүн так аныктоого аракет кылгыла.

10.          Жогорудагы тажрыйбаны болот жана алюминий түтүктөрү үчүн кайталагыла. Эгерде ар кандай температурадагы металлдардын кеңейүүсүн изилдегиңер келсе, түтүктөрдүн ичине ысык же муздак суу куя аласыңар. Туура жыйынтык алуу үчүн көрсөтмөлөрдү ирээти менен аткаргыла.

11.          Термистордун өлчөнгөн каршылыктарынын Rбөлмө жана Rысык аркылуу, табылган температуралардан Тбөлмө жана Тысык көз карандылыктарын табуу үчүн кийинки бетте же таянычта берилген таблицаны пайдалангыла. Алынган жыйынтыктарды 8.1-таблицага түшүргүлө.

12.          Т=Тысык - Тбөлмө    эсептегиле. Жыйынтыкты таблицага жазгыла.

13.           формуласын пайдаланып, жез, болот жана алюминий үчүн сызыктуу кеңейүү коэффициентинин  маанисин эсептегиле.

14.           коэффициентинин бирдигин чыгаргыла жана физикалык маанисин түшүндүргүлө.

8.1-таблица.

 

Материал

Чоңдуктар

Эсептөөлөр

*          

    (mm)

  Rбөлмө

    ()

     ∆L

   (mm)

    Rысык

     ()

  Тбөлмө

    (0С)

   Тысык

    (0С)

     ∆Т

    (0С)

 (1/0С)

Жез

 

 

 

 

 

 

 

 

Болот

 

 

 

 

 

 

 

 

Алюминий

 

 

 

 

 

 

 

 

Термистордук айландыруу таблицасы:

 

Каршылык

Температура

Каршылык

Температура

Каршылык

Температура

Каршылык

Температура

351,020

0

95,447

26

30,976

52

11,625

78

332,640

1

91,126

27

29,756

53

11,223

79

315,320

2

87,022

28

28,590

54

10,837

80

298,990

3

83,124

29

27,475

55

10,467

81

283,600

4

79,422

30

26,409

56

10,110

82

269,080

5

75,903

31

25,390

57

9,7672

83

255,380

6

72,560

32

24,415

58

9,4377

84

242,460

7

69,380

33

23,483

59

9,1208

85

230,260

8

66,356

34

22,590

60

8,8160

86

218,730

9

63,480

35

21,736

61

8,5227

87

207,850

10

60,743

36

20,919

62

8,2406

88

197,560

11

58,138

37

20,136

63

7,9691

89

187,840

12

55,658

38

19,386

64

7,7077

90

178,650

13

53,297

39

18,668

65

7,4562

91

169,950

14

51,048

40

17,980

66

7,2140

92

161,730

15

48,905

41

17,321

67

6,9806

93

153,950

16

46,863

42

16,689

68

6,7559

94

146,580

17

44,917

43

16,083

69

6,5394

95

139,610

18

43,062

44

15,502

70

6,3308

96

133,000

19

41,292

45

14,945

71

6,1298

97

126,740

20

39,605

46

14,410

72

5,9361

98

120,810

21

37,995

47

130897

73

5,7493

99

115,190

22

36,458

48

13,405

74

5,5693

100

109,850

23

34,991

49

12,932

75

 

 

104,800

24

33,591

50

12,479

76

 

 

100,000

25

32,253

51

12,043

77